ظریف: اروپایی ها مایل به تداوم برجام حتی بدون حضور آمریکا هستند/ تشریح سیاست خارجی دولت دوازدهم

دیدگاه وزیر راه و شهرسازی درباره رای اعتماد
۳۰ مرداد ۱۳۹۶
هزینه ایجاد یک شغل در اصناف کمتر از ۱۰۰ میلیون تومان است
۳۱ مرداد ۱۳۹۶

دکتر محمد جواد ظریف دیشب در یک برنامه تلویزیونی رئوس سیاستهای خارجی دولت دوازدهم را تشریح کرد.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی دولت، دکتر ظریف که توانسته با ۲۳۶ رای به عنوان وزیر خارجه دولت دوازدهم انتخاب شود، در این برنامه به تشریح سیاستهای خارجی جمهوری اسلامی ایران پرداخت که مشروح آن را در ادامه می خوانید.

اولویتهای سیاستهای خارجی دولت دوازدهم با توجه به نطق آقای رئیس جمهور چیست؟

همانطور که آقای رئیس جمهور اعلام کردند، یک اولویت دستگاه سیاست خارجی، حفظ برجام در مقابل بدعهدی های آمریکاست. ما نباید اجازه دهیم آمریکا برجام را با هزینه ایران نقض کند. حتی در زمان مذاکرات برجام هم با بی اعتمادی به آمریکا، برجام تدوین شده و مقررات لازم دیده شده. لذا این یک اولویت است که در دولت دوازدهم هم دنبال خواهد شد. دومین اولویت ما در برنامه، روابط با همسایگان و دیپلماسی اقتصاد مقاومتی است. درباره روابط با همسایگان باید گفت ما در منطقه ای به سر می بریم که مهد آشوبها و سیاستهای غلط کشورهای منطقه، مداخلات خطرناک خارجی و اوج گرفتن افراطی گری که از سوی کشورهای داخل و خارج منطقه حمایت می شوند، است. متاسفانه در حمله تروریستی به مجلس و حرم حضرت امام مشاهده کردیم با وجود توان بالای امنیتی که داریم، زندگی در این منطقه با ناملایمات همراه خواهد بود. ما شهدای زیادی دراین زمینه تقدیم کردیم به ویژه شهید حججی که خاطره و مقاومت ایشان را گرامی می داریم. ما تنها کشوری در این منطقه هستیم که امنیت خود را از درون خود می گیریم. امنیت ما از مردم است که با حضور گسترده در انتخابات، امنیت را تضمین کردند. پیشرفت خود را از مردم می گیریم و نگاه مان به داخل است. پیشرفت و امنیت ما از درون تولید می شود. لذا در منطقه علاوه بر اینکه توانمندی داریم، مسئولیت ویژه ای داریم و قدرتی هستیم که خواهان منطقه امن است. اولویت دیگر ما دیپلماسی اقتصادی است. در دولت یازدهم هم اعلام کردم تلاش می کنم سیاست خارجی هزینه ای برای توسعه کشور نباشد بلکه کمک به توسعه کند. در گذشته به دلیل تحریمها، سیاستهای خارجی کمکی به توسعه کشور نمی کرد بلکه از توسعه، برای سیاست خارجی هزینه می کردیم و برای همین با رشد اقتصادی منفی و تورم روبرو بودیم. در دولت دوازدهم تلاش بیشتری خواهیم کرد در دیپلماسی اقتصادی فعالتر حرکت کنیم. بعد از سالها، معاونت اقتصادی در وزارت خارجی ایجاد کردیم و تلاش خواهیم کرد کشور را توسعه دهیم.

شما در برنامه خود، توسعه تعاملات دو و چندجانبه را اعلام کردید. با وجود نوسانات در رابطه با کشورهای همسایه، این برنامه ها را چطور اجرایی می کنید؟

ما نیاز به گسترش همکاریهای همه جانبه داریم. بهترین بازارهای ما در منطقه خاورمیانه و آسیا است تا اشتغالزایی در بخش خصوصی داشته باشیم. همانطور که مقام معظم رهبری عنوان فرمودند و آقای رئیس جمهور هم تاکید کردند که هدف اصلی دولت، اشتغال است، برای این کار منطقه ما اولویت اصلی ماست. در منطقه یکی دو کشور متاسفانه سیاست خارجی و مشکلات داخلی خود را در گرو تشنج آفرینی می بینند. در منطقه‌ای که از زمان تجاوز صدام علیه جمهوری اسلامی ایران، روی آرامش ندیده، باید ساز و کار گفتگو و امنیت منطقه ای را دنبال کنیم. باید اقدامی کنیم تا ارتباطات اقتصادی، فرهنگی، مردمی و رفت و آمدهای درون منطقه گسترش یابد. اینها برنامه های ما است. البته موانعی هم مانند برخی ناهماهنگی های داخلی وجود دارد. تلاش می کنیم از طریق اقناع و هم افزایی در حوزه های اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اظهارنظرها، تلاش کنیم سیاست هم افزایی برای تامین منافع ملی پیش بگیریم.

ارتقای جایگاه ایران در سازمان های بین المللی را چگونه دنبال می کنید؟

ما در لغو قطعنامه های فصل ۶ شورای امنیت و شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی و پایان دادن به اتهامات نظامی هسته ای توفیق بزرگی داشتیم. یکی از مهمترین موانع ارتقای نقش و جایگاه ایران در سطح بین المللی این مسئله بود که ایران را در قالب فصل ۷ منشور ملل متحد به صورت ظالمانه و دروغین به عنوان معضل هسته ای مطرح کرده بودند. به یمن حضور مردم در انتخابات سال ۹۲ و ۹۶ و به لطف خدا از این مرحله عبور کردیم. نکته بعدی حضور جدی تر ما در مجامع بین المللی در حوزه حقوق بشر است. سیاست خارجی جمهوری اسلامی ذاتا حقوق بشری است. حقوق بشر یعنی از محرومین در مقابل ظلم ظالمان دفاع کردن. این مفهوم در قانون اساسی ما هست ولی به معنی مداخله نیست. ما به عنوان یک عضو جامعه بین المللی دفاع از حقوق بشر به خصوص دفاع از مورد ستم قرارگرفتگان را یکی از محورهای سیاست خارجی تلقی کردیم و یکی از محورهای قدرت سیاست خارجی ما همین موضوع است.

شنیده شده وزارت خارجه معاونت اقتصادی تاسیس کرده. فلسفه این کار چیست؟

ساختار وزارت خارجه چندین بار دستخوش تغییر شده. طبق قانون باید ساختار وزارت کوچک شود. این اقدام را داریم انجام می دهیم. همزمان نیاز بود تمرکز اقتصادی داشته باشیم. البته وزارت خارجه متوجه نقش تسهیل کننده خود در تلاشهای بخش خصوصی و دولتی در حوزه اقتصاد خارجی را می شناسد. برای توجه بیشتر این نقش برای کمک وزارت خارجه به توسعه کشور، تصمیم به ایجاد معاونت جدید اقتصادی گرفتیم. در واقع ادارات کل ما و سفارتخانه های ما موظف به همکاری با دو معاونت ما خواهند بود. سفارتخانه های ما همزمان به معاونت سیاسی و اقتصادی پاسخگو خواهند بود. در ذیل معاونت اقتصادی، حوزه های اقتصاد مقاومتی به شکل ادارات کل برجسته می شود. در حوزه های صادرات کالای غیرنفتی، خدمات فنی و مهندسی برای حوزه افزایش اشتغال ما حمایت می شوند. همچنین صادرات نیروی کار را خواهیم داشت که با جدیت دنبال می شود. از این طریق ایران در زنجیره ارزش داخلی قرار می گیرد و مانعی برای تحریم جمهوری اسلامی خواهد شد. در حوزه واردات، به واردات سرمایه توجه داریم. سرمایه ایرانیان خارج کشور باید در داخل کشور فعال شود. جذب سرمایه گذاری خارجی که در دو سال گذشته توفیق خوبی در این زمینه داشتیم در دستور کار است. البته این میزان برای اشتغال مدنظر ما کافی نیست. جذب فناوری که مورد تاکید ریاست جمهوری است هم در اولویت کاری ما در این حوزه است. همچنین جذب گردشگر در حوزه های فرهنگی، سلامت و مانند آن از اولویتهای کاری ماست. امکانات ما برای گردشگران بسیار جذاب است. در سالهای گذشته جذب گردشگر ما چند برابر شده و این حوزه هم می تواند در اشتغال، نقش زیادی داشته باشد.

دیپلماتهای ما عموما سبقه سیاسی دارند. برای عملیاتی کردن اولویتهای اقتصادی، چه تمهیدی دارید؟

چند سالی است که در دانشکده وزارت خارجه در حوزه اقتصاد بین الملل دانشجو تربیت می کنیم. برای آزمونهای استخدامی جدید هم در حوزه تجارت بین الملل، تدابیری اندیشیده شده. همینطور درباره آموزش کارکنان هم برنامه ریزی شده است. البته اینطور نیست که دیپلماتهای ما نسبت به اقتصاد بیگانه باشند. ما سفرای موفق اقتصادی داریم. برخی دوستان در این باره کم لطفی می کنند ولی واقعیت دارد که وزارت خارجه به دلیل ضرورتهای بین المللی، بیشتر جهتگیری سیاسی و امنیتی داشته و کمتر در زمینه اقتصادی فعال بوده. وزارت خارجه باید بتواند به عنوان متولی روابط خارجی کشور از ظرفیت همه دستگاه ها استفاده کند. ما نمی توانیم متولی روابط اقتصادی خارجی باشیم، بلکه تنظیم کننده این روابط هستیم. بخش خصوصی و دولتی باید کمک کنند.

در ماجرای اخیر تحریم قطر از سوی کشورهای عربی، ترکیه بازارهای این کشور را قبضه کرد. چه برنامه ای برای صادر کنندگان کالای ایرانی دارید؟

موانعی مانند طول کشیدن زمان جذب سرمایه داریم. البته قدری طبیعی است چون باید دقتهای لازم صورت گیرد و منابع کشور بی دلیل متوجه خارج نشود. در حوزه صادرات این مشکلات را داریم. دقتهایی می شود که مانع از اقدامات بخش خصوصی در بازارهای خارجی می شود. وظیفه وزارت خارجه، معرفی توانمندی ها، امکانات و ظرفیتهای داخل و خارج است. این کار را دو سال است با یک بانک آزمایشی اطلاعاتی برای تبادل اطلاعاتی در حوزه اقتصادی بین داخل و خارج شروع کرده ایم. نمایندگی های ما باید توان اقتصادی داخل را بدانند و ظرفیتهای خارج به بخش خصوصی داخل منتقل شود. نکته دیگر این است که نباید بازار خودمان را در خارج خراب کنیم. رقابتهای غیرسازنده بعضا بازار ما را خراب می کند. وزارت خارجه باید تسهیل کننده و هماهنگ کننده باشد تا ظرفیتهای جمهوری اسلامی مورد استفاده قرار گیرد. در قطر و روسیه امکانات زیادی بود ولی نتوانستیم از این امکانات استفاده کنیم. یکی از سازوکارها، استفاده از بخش خصوصی است. اخیرا از بخش خصوصی با استفاده از صندوق توسعه ملی حمایتهایی داشتیم. مجلس وعده داده است با ما همکاری کند. حتما در این زمینه تلاشهای بیشتری را با شکل گیری معاونت خارجی خواهیم داشت.

رئیس جمهور حفاظت از نهال نوپای برجامپرا از شما خواستار بود. در این زمینه باید چه کرد؟

ما تدابیر لازم را در داخل برجام دیده ایم. سند بر اساس بی اعتمادی طرفین تنظیم شده است. همه موارد در برجام، ترتیباتی دارد که باید مانع از بدعهدی شود. جمهوری اسلامی انتخابهای متعدد دارد و این واقعیت به طرف مقابل منتقل شده. انتخابهای جمهوری اسلامی محدود نیست. در تدابیر مقام معظم رهبری، مصوبه مجلس و داخل برجام، حفظ آمادگی برای اینکه در صورت ضرورت بتوانیم به شرایط پیشرفته تر هسته ای برگردیم، موجود است. زمانی ایالات متحده می تواند در جامعه بین المللی موفق شود که ما را بدعهد نشان دهد. ما زمانی می توانیم موفق شویم که نشان دهیم ضمن داشتن انتخابهای متعدد، متعهد به تعهدات قبلی تا زمان تامین منافع ملی خود هستیم. سوم نشان دادن قابل اعتماد بودن ایران و این واقعیت که ایران به تعهدات خود پای بند است و در تاریخ خود نیز اینطور بوده و این ایالات متحده است که از تعهدات خود سرپیچی می کند. این باعث می شود ما بتوانیم اجماع جهانی علیه آمریکا ایجاد کنیم. در اوج لفاظی های آمریکا، مهمترین قراردادهای ما از جمله توتال و رنو و سایر شرکتهای در صف، منعقد شده. این نشانه موفقیت ما در برجام است و ما توانستیم مانع سیاستهای آمریکا شویم. دولت قبلی آمریکا از سر لطف وارد مذاکره برجام نشد، چون آنها همه راهها را اعم از تحریم و فشارهای سیاسی و اقتصادی آزمون کرده و ناکام مانده بودند، وارد برجام شدند. آمریکا ناگزیر بود پای میز مذاکره بیاید و به نتیجه برد-برد و قابل قبول برای همه برسیم. این نکته مهم است که دولت جدید ایالات متحده متوجه شود سیاستهای غلط نمی تواند به نتیجه درست برسد. ادامه سیاستهای غلط قبلی به نتایج غلط قبلی می رسد.

شما می گویید آمریکا لفاظی می کند. زمزمه می شود تعلیق تحریمها امضا نشود. شما در این باره چه خواهید کرد؟

متحدان اروپایی آمریکا می گویند برجام قرارداد بین ایران و آمریکا نیست. اینطور نیست که آنها بخواهند فردا از برجام خارج شوند. در واقع انتخابها مسیر بازگشت از برجام را برای همه طرفها هزینه‌مند می کند. کسانی که به دولت جدید آمریکا مشورت می دهند می گویند اگر بخواهید از برجام خارج شوید، دچار مشکل می شوید. دولتهای قبلی وقتی تایید کردند پذیرفتند اگر این کار را نکنند ایالات متحده منزوی می شود. با جذب سرمایه بیشتر اروپا، همکاری بیشتر اروپا و دقت ما، تضمین می کند ایالات متحده نمی تواند به صورت یکجانبه از برجام خارج شود. ما بدون یا با ایالات متحده منافع خود را در برجام دنبال می کنیم. اروپایی ها بدون توجه به سیاست آمریکا مایل هستند برجام را ادامه دهند.

دیروز سالگرد ۲۸ مرداد و مداخلات آمریکا در ایران بود. این مداخلات همچنان ادامه دارد. با این رویکرد آمریکا چه خواهید کرد؟

سیاستهای آمریکا در منطقه بسیار مخرب بوده ولی آنها درس نمی گیرند. گاهی موقتا درس می گیرند ولی بعد باز هم به روشهای قبلی خود باز می گردند. داعش چطور به وجود آمد؟ افراطی گری نتیجه مداخله خارجی و حمایتهای آمریکا از رژیم صهیونیستی است. نتیجه غیرپاسخگو بودن دولتهای منطقه به شهروندان خود است. آنها برای حفظ امنیت خود به خارج نگاه می کنند. اینها نتیجه سیاستهای غلط آمریکا در منطقه است که از کودتای ۲۸ مرداد شروع شده که جز ناامنی برای منطقه و خسارت برای آمریکا چیزی نگذاشته. ترامپ در مبارزات انتخاباتی خود گفت تریلیونها دلار در منطقه هزینه شده و فقط برای آمریکا خسارت بار آورده. کشورهای منطقه باید به این باور برسند امنیت از داخل منطقه قابل تحصیل و تامین است. امنیت یک کالای قابل خرید نیست. امنیت را باید در درون منطقه تولید کرد. اتفاقا ما برای مقابله با سیاست های غلط آمریکا نیاز داریم گفتگوی همکاری و فرهنگ گفتگوی همکاری را در منطقه ایجاد کنیم تا به سیاستهایی که بر اساس تقابل و تخاصم شکل گرفته و از سوی آمریکا دنبال شده پایان دهیم. متاسفانه تا زمانی که برای سلاحهای زیبای آمریکایی به تعبیر آقای ترامپ در منطقه خریدارانی باشد که صدها میلیارد دلار خرید تسلیحاتی دارند، سیاستهای مداخله جویانه آمریکا در منطقه ادامه خواهد داشت. جمهوری اسلامی به عنوان قدرتمندترین منطقه که امنیت درون زا دارد، می تواند پیشگام این حرکت باشد.

ترامپ بارها گفته داعش را آمریکایی ها تاسیس کردند و حمایت می کنند. اخیرا شاهد پیروزیهای محور مقاومت بودیم. برای تقویت این محور چه برنامه ای دارید؟

وزارت خارجه در دولت یازدهم این توفیق را داشت جمهوری اسلامی ایران را با پیشتوانه حرکتهای مردمی منطقه وارد معادلات بین المللی کند. در گذشته ما را حذف می کردند. در نشستهای ژنو و پاریس ما را حذف کردند. ما الان در آستانه و لوزان که آمریکایی ها جلسه می گذارند تصمیم می گیریم چه کشورهایی حضور داشته باشند. این نقشی است که جمهوری اسلامی در خدمت مبارزه با تروریست و افراطی گری در منطقه دارد. همه باید به این مبارزه بپیوندند. تعداد محدودی از گروه ها و کشورها در خط مقدم مبارزه با افراطی گری و تروریزم در منطقه هستند. ضرورت دارد سایر کشورهای منطقه که در اهداف اصلی و قربانیان آینده ترور در منطقه هستند، به حرکت مقابله با ترور بپیوندند. سیاست خارجی ما موفق شده به دنیا معرفی کند چه کسانی پشت حرکتهای تروریستی آمریکایی در منطقه قرار دارند. ما توانستیم به یاری خدا موفقیتهای زیادی در منطقه پیدا کنیم. باید در سوریه به راه حل سیاسی برسیم. با حمایت از افراط و ترور نمی توانیم به راه حل برسیم. در یمن اقدامات نظامی نمی تواند به هدفی برسد و همه کنشگران منطقه ای ناگزیر به رسیدن به راهکار سیاسی هستند. لذا ما به راهکار سیاسی برای پایان دادن به معضلات کشورهای یمن، سوریه، بحرین و سایر کشورها معتقدیم. این راهکارها باید مبتنی بر اراده مردم آن کشورها باشد نه راهکارهایی که از بیرون می آید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *